Zonnepanelen op een plat dak

Zonnepanelen op een plat dak

Een plat dak is eigenlijk ideaal voor zonnepanelen. U bent niet gebonden aan de richting van het dak, dus u kiest zelf de opstelling en de hellingshoek. Tegelijk is het het daktype waar het bij een slechte installatie het snelst misgaat, omdat alles wat u erop zet invloed heeft op de waterdichtheid en de belasting.

Wij leggen als dakdekker al sinds 2018 platte daken in Nieuwegein, Utrecht en de regio, en plaatsen er inmiddels ook de zonnepanelen op. Op deze pagina leest u wat er bij komt kijken, waar u op moet letten en welke keuzes wij maken en waarom.

Waarom een plat dak zo geschikt is

Bij een schuin dak bepaalt de bouw van uw woning hoe de panelen liggen. Ligt het dak op het noorden, dan houdt het op. Op een plat dak bestaat dat probleem niet. De panelen staan in een frame, en dat frame zet u in de richting en onder de hoek die het meeste oplevert.

Daar komt bij dat een plat dak koeler blijft aan de onderkant van de panelen. Zonnepanelen presteren minder naarmate ze warmer worden, en op een frame boven het dak kan de lucht er vrij onderdoor. Ook onderhoud en controle zijn eenvoudiger: u loopt gewoon over het dak in plaats van te balanceren op een ladder.

De keerzijde is dat een plat dak minder vergevingsgezind is. Water blijft er langer staan, wind grijpt anders aan en elk extra gewicht komt direct op de constructie. Dat vraagt om iemand die een dak begrijpt, niet alleen de elektrotechniek.

Ballast of vastschroeven?

In vrijwel alle gevallen kiezen wij voor een ballastsysteem. De panelen komen in een frame te staan dat op zijn plek wordt gehouden door tegels of blokken. Er hoeft dan niets door uw dakbedekking heen, en dat is precies wat u wil: elke doorboring is een potentieel lekpunt.

Alleen als de constructie het extra gewicht niet aankan, kijken wij naar mechanische bevestiging. Dan worden de doorvoeren vakkundig ingewerkt in de dakbedekking, zodat het dak waterdicht blijft. Dat is dakdekkerswerk, geen elektrotechniek, en het is de reden dat wij dit soort installaties liever zelf doen dan aan een derde overlaten.

Tussen het frame en de dakbedekking komt altijd een beschermende laag. Die verdeelt de druk van de ballast, voorkomt dat het frame in de dakbedekking drukt op warme dagen en beschermt tegen schuren bij wind. Welke laag dat is, hangt af van uw dakbedekking, en daar komen wij hieronder op terug.

Wat uw dak moet kunnen dragen

Ballast weegt. Dat gewicht komt bovenop wat uw dak al moet dragen aan regenwater en sneeuw. Bij een dak in goede staat met een normale constructie is dat zelden een probleem, maar wij gaan er niet vanuit: we beoordelen de constructie voordat we een legplan maken.

Wij kijken daarbij naar de overspanning van de balken of liggers, de dikte en de staat van het dakbeschot, en of er in het verleden al extra belasting is toegevoegd, zoals een airco-unit of een dakterras. Ook de plek op het dak telt: dicht bij een draagmuur kan meer dan midden in een overspanning.

Is de draagkracht beperkt, dan zijn er oplossingen. Lichtere panelen, een andere verdeling van de ballast, een opstelling waarbij het gewicht dichter bij de draagmuren komt, of in het uiterste geval mechanische bevestiging. Er is bijna altijd iets mogelijk, zolang je weet waar je naar kijkt.

Wind: waarom de rand en de hoeken anders zijn dan het midden

Wind gedraagt zich op een plat dak niet overal hetzelfde. Aan de randen en vooral in de hoeken ontstaat een opwaartse zuiging die veel sterker is dan midden op het dak. Een paneel dat daar te dicht bij ligt, werkt als een vleugel: de wind komt eronder en trekt aan het hele systeem.

Daarom werken wij met een randzone die vrij blijft, en verdelen wij de ballast niet gelijkmatig maar naar zone. Panelen die dichter bij de rand staan, krijgen meer ballast dan panelen in het midden. Dat is geen kwestie van gevoel, daar zijn rekenregels voor, en die passen wij per dak toe op basis van de hoogte van het gebouw, de omgeving en de opstelling.

De randafstand heeft nog een tweede functie: hij bepaalt of u vergunningsvrij mag plaatsen. Daarover verderop meer.

Oost-west of op het zuiden

Op een schuin dak ligt de richting vast. Op een plat dak kiest u zelf. Zuidopstelling geeft de hoogste piek rond het middaguur en de hoogste opbrengst per paneel. Bij een oost-west opstelling staan de panelen rug aan rug in twee richtingen: minder opbrengst per paneel, maar de rijen kunnen dichter op elkaar omdat ze elkaar minder beschaduwen, dus er passen er meer op hetzelfde dak.

Oost-west geeft bovendien stroom in de ochtend en aan het einde van de middag, precies wanneer u thuis bent en verbruikt. Nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 verdwijnt, wordt dat belangrijker, omdat zelf verbruiken meer oplevert dan terugleveren.

Een oost-west opstelling is ook lager en vangt daardoor minder wind, wat op hogere gebouwen en in open omgevingen een praktisch voordeel is. Op een klein dak waar u elke vierkante meter wil benutten, is oost-west dan ook vaak de betere keuze, ook al klinkt zuid intuïtief logischer.

Hellingshoek en de afstand tussen de rijen

De frames zetten de panelen meestal onder een hoek van ongeveer 10 tot 15 graden. Steiler betekent per paneel iets meer opbrengst, maar ook meer windbelasting en een langere schaduw op de rij erachter. Bij een zuidopstelling moet daarom tussen de rijen ruimte blijven, anders staat de voorste rij in de winter de achterste in de weg.

Bij oost-west speelt dat nauwelijks, omdat de panelen naar buiten wijzen en niet naar elkaar. Vandaar dat die opstelling dichter gepakt kan worden. De hoek, de opstelling en het aantal rijen hangen dus samen, en die berekening maken wij vooraf voor uw specifieke dak.

Hoeveel panelen passen er?

Minder dan het bruto dakoppervlak doet vermoeden. Van het dakvlak gaat eerst de randzone af. Daarna de ruimte rond hemelwaterafvoeren, noodoverlopen, lichtkoepels, ontluchtingspijpen en eventuele installaties zoals een airco of ventilatie-unit. En wij houden looppaden vrij zodat het dak bereikbaar blijft voor onderhoud.

Wat overblijft, vullen wij met rijen volgens de gekozen opstelling. Het resultaat zetten wij vooraf in een legplan, zodat u precies ziet hoeveel panelen er komen, waar ze staan en wat het systeem naar verwachting opwekt. Geen schatting achteraf, maar een tekening vooraf.

Bitumen, EPDM of PVC: wat de ondergrond vraagt

Alle drie zijn geschikt, maar ze vragen elk iets anders. Bitumen is de meest voorkomende dakbedekking in Nederland en een prima ondergrond voor een ballastsysteem. Let wel op de leeftijd: bitumen wordt in de loop der jaren brosser, en daar komen wij hieronder op terug.

EPDM is rubber, blijft lang soepel en is goed bestand tegen uv en temperatuurwisselingen. Ook hier gaat het vooral om een goede drukverdeling onder het frame, zodat de ballast niet plaatselijk in de bedekking drukt.

Bij PVC-dakbedekking is er een extra aandachtspunt: PVC kan reageren op bepaalde rubbers en bitumen wanneer die er langdurig tegenaan liggen. Daarom hoort er bij PVC altijd een geschikte scheidingslaag tussen het frame en de dakbedekking. Wie dat niet weet, veroorzaakt schade die pas jaren later zichtbaar wordt.

De leeftijd van uw dakbedekking is doorslaggevend

Dit is het advies dat u van een installateur zonder dakkennis waarschijnlijk niet krijgt. Zonnepanelen gaan zeker vijfentwintig jaar mee. Bitumen dakbedekking niet altijd. Als uw dak over vijf of tien jaar aan vervanging toe is, dan betaalt u straks opnieuw voor het verwijderen en terugplaatsen van alle panelen.

Wij beoordelen daarom eerst hoeveel jaar uw dakbedekking realistisch nog meegaat. Wij kijken naar scheurtjes, blaasvorming, de naden, de aansluitingen bij dakranden en doorvoeren, en of er plekken zijn waar water blijft staan. Zit het dak tegen het einde, dan is de verstandige volgorde: eerst het dak vernieuwen, dan de panelen erop. Dat kost nu meer, maar bespaart u later een dure dubbele operatie.

Twijfelt u? Laat het dak dan eerst beoordelen tijdens een dakinspectie. Moet het dak toch vernieuwd worden, dan combineren wij dat met de panelen, of lees eerst hoe wij bestaande panelen verwijderen en terugplaatsen.

Waterafvoer: het detail dat het vaakst misgaat

Een plat dak voert regenwater af via afvoeren en, als die verstopt raken, via noodoverlopen. Beide moeten altijd vrij blijven. Wij zien regelmatig daken waar een paneelrij voor een afvoer is gezet of waar ballasttegels precies op de laagste plek van het dak liggen, waardoor water niet meer wegkomt.

Stilstaand water is slecht voor elke dakbedekking, verhoogt het gewicht op de constructie en vriest in de winter aan. Bij het legplan houden wij daarom rekening met het afschot van het dak en de plek van de afvoeren, en leggen wij de rijen zo dat het water zijn weg blijft vinden.

Een licht dak levert extra op

Een detail dat weinig mensen kennen: op een lichtgekleurd dak weerkaatst het zonlicht omhoog, en dat kan benut worden. Er bestaan panelen die aan beide kanten stroom opwekken, en op een wit of lichtgrijs dak leveren die aan de achterkant een merkbare extra opbrengst.

Wordt uw dak toch vernieuwd, dan is een lichte toplaag het overwegen waard. Het houdt het dak in de zomer koeler, wat ook goed is voor de levensduur van de dakbedekking en de opbrengst van de panelen, die beter presteren als ze koel blijven.

Vergunning: meestal niet nodig, maar niet altijd

Zonnepanelen op een plat dak zijn in de meeste gevallen vergunningsvrij. De belangrijkste voorwaarde is de afstand tot de dakrand: die moet in de regel minstens zo groot zijn als de hoogte van de opstelling. Daar houden wij vanwege de wind toch al rekening mee, dus in de praktijk gaan die twee eisen samen.

Uitzonderingen zijn er wel. Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden andere regels, en een gemeente kan lokaal afwijkende eisen stellen. Woont u in een appartementencomplex, dan heeft u bovendien toestemming nodig van de VvE. Wij controleren dit voor uw adres voordat wij beginnen, zodat u niet achteraf voor verrassingen staat.

Platte daken van een VvE of bedrijfspand

Grote platte daken op appartementencomplexen en bedrijfspanden zijn bij uitstek geschikt voor zonnepanelen: veel oppervlak, weinig schaduw en vaak een stevige constructie. Tegelijk is het proces anders, omdat er meerdere eigenaren of een bestuur bij betrokken zijn en de verdeling van de opbrengst geregeld moet worden.

Wij hebben ervaring met het onderhoud van daken voor VvE's en kunnen de installatie van zonnepanelen combineren met een onderhoudsplan voor het dak zelf. Lees meer over dakonderhoud voor VvE's.

Combineren met dakisolatie of een nieuw dak

Wordt uw dak vernieuwd, dan is dat het moment om ook de isolatie te bekijken. Een goed geïsoleerd plat dak bespaart op stookkosten, en het werk kan in dezelfde werkgang als de nieuwe dakbedekking en de panelen. U betaalt de steiger en het voorrijden dan één keer.

Meer over dakisolatie en over de aanleg en renovatie van platte daken leest u op de betreffende pagina's.

Ruimte houden voor onderhoud

Een plat dak vraagt onderhoud. Afvoeren moeten schoon blijven, de dakbedekking moet controleerbaar zijn en bij een lekkage moet iemand erbij kunnen. Wij houden bij het legplan looppaden vrij en zorgen dat afvoerputten en doorvoeren bereikbaar blijven.

Klinkt vanzelfsprekend, maar wij komen regelmatig daken tegen waar het hele vlak is volgelegd tot aan de afvoer. Dan is er geen onderhoud meer mogelijk zonder eerst panelen te demonteren.

De panelen zelf vragen op een plat dak ook wat meer aandacht dan op een schuin dak. Door de lage hoek spoelt vuil minder goed weg en blijft aan de onderrand makkelijker een vuilrand staan. Een jaarlijkse controle, eventueel gecombineerd met de dakinspectie, houdt de opbrengst op peil.

Hoe de installatie verloopt

Het begint met een bezoek waarbij wij het dak, de constructie, de afvoeren en de ligging beoordelen. Op basis daarvan maken wij een legplan met de opstelling, het aantal panelen, de ballastverdeling en de route van de bekabeling naar de omvormer en de meterkast.

Op de installatiedag leggen wij eerst de beschermlaag, plaatsen wij de frames en de ballast, en zetten wij de panelen erin. De bekabeling gaat via een waterdichte doorvoer naar binnen, wordt aangesloten op de omvormer en van daaruit op uw meterkast. Bij een gemiddelde woning is dat in een dag klaar. Daarna testen wij het systeem en zetten wij de monitoring voor u klaar, zodat u de opbrengst kunt volgen.

Denk nu al aan de thuisbatterij

Nu de salderingsregeling verdwijnt, wordt het steeds interessanter om uw eigen stroom op te slaan voor de avond. Wilt u ooit een thuisbatterij, kies dan nu al een hybride omvormer. Die laadt de batterij rechtstreeks en voorkomt dat u later opnieuw een omvormer moet kopen. Wij denken daar bij het ontwerp van uw systeem meteen over mee.

Wat de investering bepaalt

De hoogte van de investering hangt af van het aantal panelen, het type paneel dat u kiest, de omvormer, het montagesysteem en hoeveel ballast er nodig is. Ook de afstand van het dak naar de meterkast en de staat van het dak spelen mee: moet er eerst iets aan de dakbedekking gebeuren, dan hoort dat in het plaatje.

Wij maken daar een offerte op maat voor, na de inspectie en op basis van het legplan. Zo weet u precies wat u krijgt en waarom.

Wat het oplevert

In de praktijk verdienen de meeste installaties zich in ongeveer vijf tot zeven jaar terug. Hoe snel dat bij u gaat, hangt af van uw verbruik, hoeveel stroom u direct zelf gebruikt en de opstelling die wij kiezen. Wij rekenen dat vooraf met u door, zodat u weet waar u aan begint.

Gerelateerde onderwerpen

• Alles over zonnepanelen, inclusief merken en modellen
• Zonnepanelen op een pannendak
• Zonnepanelen op een schuur of garage
• Zonnepanelen verwijderen en terugplaatsen bij dakrenovatie
• Thuisbatterij laten plaatsen
• Platte daken aanleggen en renoveren
• Bitumen daken